Nasze ciało potrzebuje energii do prawidłowego funkcjonowania, wzrostu oraz naprawy tkanek, pochodzi ona z trzech podstawowych makroskładników diety:

– Węglowodanów – dają naszemu ciału cukry zwane glukozą, które są rozbijane oraz magazynowane przez nasze mięśnie oraz wątrobę jako glikogen, jest to preferowane przez nasz organizm „paliwo” i może być wykorzystywane przez wszystkie jego tkanki.

– Tłuszczy – są to trójglicerydy, które rozbijane są na kwasy tłuszczowe by uwolnić energię, są jej najbardziej skoncentrowanym źródłem, gdyż zawierają ponad dwa razy więcej kalorii niż węglowodany czy białko, przechowywane są w ciele jako tkanka tłuszczowa pod skórą, ich rolą jest również funkcja ochronna oraz izolacyjna.

– Białek – używane głównie jako materiał budulcowy do przyrostu tkanek oraz ich naprawy, nie jest więc przechowywane w ciele w taki sposób jak tłuszcze czy węglowodany, jednak w przypadku zbyt dużego spożycia zostaje rozbite na tłuszcze oraz odłożone w organizmie. Białko używane jest jako źródło energii jedynie w ekstremalnych przypadkach (biegi długodystansowe, maratony, triatlony etc.) gdy aminokwasy zostają przetworzone w wątrobie na energię.

Energia w ludzkim organizmie uwalniana jest poprzez rozbicie tych trzech makroskładników by wytworzyć jednostkę energii zwaną Trój-fosforanem Adenozyny (ATP). ATP zbudowane jest z jednej cząsteczki adenozyny oraz trzech cząsteczek fosforu, łańcuchy, które łączą te cząsteczki są łańcuchami wysoko-energetycznymi, gdy jeden z nich zostaje przerwany następuje produkcja energii, gdy to już się stanie ATP staje się Dwufosforanem Adenozyny (ADP), nadal posiada cząsteczkę adenozyny ale już tylko 2 cząsteczki fosforu.

Gdy rozpad ATP już nastąpi, wytworzone tak ADP próbuje się odbudować ponownie do ATP w procesie zwanym „reakcją sprzężoną”, jest to proces w którym Dwufosforan Adenozyny szuka pojedynczej cząsteczki fosforu by ponownie stać się Trój-fosforanem, całość tego procesu nazywa się cyklem ATP. Nasze ciało potrzebuje stałego dostępu do tych jednostek energii, naturalny zapas ATP jest bardzo ograniczony dlatego musi ono wytworzyć je w inny sposób. Wyróżniamy trzy różne systemy resyntezy ADP do ATP w zależności od typu zapotrzebowania:

– System kreatynowo-fosforanowy

– System laktacyjny

– System aerobiczny

System kreatynowo-fosforanowy (CP): Ćwiczenie w przeciągu krótkiego czasu (od 0 do 10 sekund) wymaga natychmiastowego źródła energii by odtworzyć ATP, system CP jest pierwszym, w którym następuje resynteza ATP i jest on systemem anaerobicznym (nie wymaga obecności tlenu). Gdy nasze ciało wykrywa, że zbliża się do punktu maksymalnego wysiłku rozbija ono fosforan kreatyny w celu odtworzenia ATP, które używane jest w momencie maksymalnej intensywności ćwiczenia. Jeżeli czas aktywności fizycznej zostaje wydłużony włączone zostają pozostałem systemy resyntezy. Używany jest on podczas takich aktywności jak sprint, podnoszenie ciężarów oraz inne ćwiczenia, które wymagają krótkich impulsów energii, gdyż zasoby fosforanu kreatyny w organizmie są mocno ograniczone. Produktem ubocznym tego systemu jest kreatyna.

System laktacyjny – jest do drugi w kolejności system resyntezy i jest również systemem anaerobicznym, uwalnia on glukozę z glikogenu tkanki mięśniowej, glukoza następnie rozbita zostaje do kwasu mlekowego by uwolnić ATP. Proces ten jest procesem stałym i jedyny problem występuje w momencie nadwyżki kwasu mlekowego, który jest produktem ubocznym tego systemu oraz powodem początku akumulacji kwasu mlekowego we krwi (OBLA – onset of blood lactate accumulation) – jest to moment, w którym akumulacja kwasu mlekowego przewyższa zdolność mięśni do jego usuwania powodując bóle lub tzw „zakwasy”. System laktacyjny pozostaje w użyciu w czasie od 60-180 sekund maksymalnego wysiłku i jest podstawowym paliwem między innymi w przypadku biegów krótko-dystansowych (200-400m).

System aerobiczny – jest ostatnim z systemów resyntezy ATP i wymaga tlenu, w przypadku jego obecności glukoza zostaje rozbita w całości na dwutlenek węgla oraz wodę w procesie zwanym respiracją aerobiczną. Kwasy tłuszczowe oraz glukoza to główne makroskładniki uczestniczące w tym procesie, bierze w nim udział znacznie więcej procesów chemicznych niż w pozostałych systemach, więc produkcja ATP jest wolniejsza, jednak może być on kontynuowany przez kilka godzin. Produktami ubocznymi tego systemu są dwutlenek węgla oraz woda, które nie powodują znużenia.

System energii, który jest zaangażowany w wysiłek fizyczny zależy od jego intensywności, długości oraz typu, wszystkie trzy systemy zawsze pracują cały czas, nasze ciało nie przełącza się pomiędzy nimi, lecz wybiera ten, który w danym momencie będzie w najlepszy sposób odbudowywał ATP, próg aerobiczny, podczas którego zaczyna włączać się system anaerobiczny to około 65% maksymalnego rytmu serca (MHR), natomiast próg anaerobiczny, podczas którego w mięśniach zaczynają budować się pokłady kwasu mlekowego to 75-90% MHR, dlatego też najlepszym tempem do spalania tkanki tłuszczowej jest próg około 60% maksymalnego rytmu serca, gdyż powyżej uodparniamy mięśnie na kumulowanie się kwasu mlekowego oraz wykorzystujemy zupełnie inny system energii.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *